Chọn bút bi cho học sinh tiểu học tập viết: ngòi, mực và cách cầm

Khi con bắt đầu chuyển từ bút chì sang bút mực, nhiều phụ huynh chỉ nghĩ đơn giản là mua một cây bút bi rẻ, viết ra chữ là được. Nhưng với trẻ bảy, tám tuổi, bàn tay còn nhỏ và các cơ ngón tay chưa khỏe, cây bút sai có thể khiến con mỏi tay sau nửa trang, nét chữ run, và dần hình thành thói quen cầm bút sai rất khó sửa về sau. Chọn bút cho trẻ tập viết cần để ý ba thứ: ngòi, mực và thân bút. Sau đó là cách cầm, thứ quan trọng không kém cây bút.

Cỡ ngòi: vì sao 0.5mm thường hợp hơn 0.7mm

Ngòi bút bi được ghi bằng đường kính viên bi ở đầu bút, phổ biến nhất là 0.5mm, 0.7mm và 1.0mm. Ngòi càng to thì nét càng đậm, mực ra càng nhiều, viết càng trơn. Nghe thì có vẻ dễ cho trẻ, nhưng thực tế ngòi to lại khó kiểm soát: nét chữ phình ra, các nét cong dễ dính vào nhau, và giấy vở ô ly mỏng dễ bị thấm sang mặt sau.

Với học sinh tiểu học, ngòi 0.5mm là lựa chọn cân bằng. Nét đủ rõ để cô giáo chấm bài, đủ mảnh để viết trong ô ly nhỏ, và lượng mực vừa phải không làm lem giấy. Ngòi 0.7mm phù hợp với trẻ viết chữ to hoặc ấn tay nhẹ, cần nét đậm hơn để dễ nhìn. Ngòi dưới 0.5mm như 0.38mm thì nên để dành cho học sinh lớn, vì ngòi quá nhỏ dễ cào giấy khi trẻ ấn mạnh.

Một điểm ít người để ý là độ trơn của viên bi. Bút tốt có viên bi lăn đều, không bị khựng ở đầu nét. Bút kém thường bỏ nét ở những chỗ đổi hướng như nét móc, nét khuyết, khiến trẻ phải tô lại và chữ thành ra nham nhở.

Mực: bút bi dầu, bút gel và bút mực nước khác nhau thế nào

Trên kệ bút cho học sinh có ba nhóm chính, và mỗi loại hợp với một mục đích khác nhau:

• Bút bi mực dầu: loại quen thuộc nhất. Mực khô nhanh, không lem khi tay chạm vào, bền màu và rất tiết kiệm. Nhược điểm là cần ấn tay một chút mới ra nét đậm.
• Bút gel: mực đặc, màu tươi, viết rất trơn và nhẹ tay. Tuy nhiên mực gel khô chậm hơn, trẻ viết bằng tay phải dễ quệt tay vào chữ vừa viết, còn trẻ thuận tay trái thì gần như chắc chắn bị lem.
• Bút mực nước: nét mềm và đậm, gần với cảm giác bút máy, nhưng dễ thấm qua giấy mỏng và dễ nhòe khi dính nước.

Với trẻ mới tập viết, bút bi mực dầu có độ trơn tốt là lựa chọn an toàn nhất. Nếu giáo viên cho phép dùng bút gel, hãy chọn loại ghi rõ khô nhanh và thử viết ở quầy rồi quệt ngón tay qua sau vài giây để kiểm tra.

Về màu mực, phần lớn trường tiểu học quy định mực xanh hoặc tím cho bài viết, còn mực đỏ dành cho giáo viên chấm bài. Hỏi rõ quy định của lớp trước khi mua cả hộp để tránh phải đổi.

Thân bút: đường kính, độ nặng và phần đệm cầm

Đây là yếu tố phụ huynh hay bỏ qua nhất, trong khi nó quyết định con có mỏi tay hay không. Thân bút quá mảnh khiến trẻ phải bóp chặt các ngón tay để giữ bút, lâu dần các khớp ngón bị căng và mỏi. Thân bút quá to thì bàn tay nhỏ không ôm được. Với trẻ tiểu học, thân bút có đường kính khoảng 9 đến 11mm là vừa.

Phần đệm cầm bằng cao su hoặc nhựa mềm ở đầu thân bút giúp ngón tay bám tốt hơn, không bị trượt khi tay ra mồ hôi. Một số dòng bút dành cho học sinh có đệm cầm tạo rãnh hoặc dạng tam giác, giúp định vị ba ngón tay đúng chỗ. Đây là chi tiết đáng tiền với trẻ đang tập cầm bút.

Về độ nặng, bút nhẹ phù hợp hơn cho trẻ nhỏ. Những cây bút thân kim loại nặng tay nhìn đẹp nhưng dễ khiến cổ tay trẻ mỏi. Bút bấm cũng cần cân nhắc, vì nhiều trẻ có thói quen bấm lách cách liên tục trong giờ học, vừa mất tập trung vừa nhanh hỏng lò xo. Bút có nắp đậy là lựa chọn yên tĩnh hơn.

Cách cầm bút đúng cho trẻ mới tập viết

Cây bút tốt đến đâu mà cầm sai thì nét chữ vẫn không đẹp. Tư thế cầm bút được khuyến khích rộng rãi là cầm bằng ba ngón:

• Ngón cái và ngón trỏ kẹp nhẹ hai bên thân bút, cách đầu ngòi khoảng 2 đến 2,5cm.
• Ngón giữa đỡ phía dưới thân bút, làm điểm tựa.
• Ngón áp út và ngón út co tự nhiên, tựa nhẹ lên mặt giấy.
• Thân bút nghiêng khoảng 45 độ so với mặt giấy, đuôi bút hướng về phía vai.
• Cổ tay đặt trên bàn, không treo lơ lửng.

Lực cầm bút chỉ cần vừa đủ để bút không rơi. Có một cách kiểm tra đơn giản: trong lúc con đang viết, người lớn nhẹ nhàng rút đuôi bút lên. Nếu bút rút ra dễ dàng thì con cầm vừa lực. Nếu bút bị giữ chặt cứng, con đang bóp quá mạnh, đó là nguyên nhân chính khiến trẻ nhanh mỏi tay và nét chữ run.

Những kiểu cầm sai thường gặp

• Ngón cái đè lên ngón trỏ: khiến các ngón không cử động linh hoạt, trẻ phải dùng cả cổ tay để viết.
• Cầm quá sát ngòi: ngón tay che mất chữ đang viết, trẻ phải nghiêng đầu để nhìn, dẫn tới ngồi sai tư thế.
• Nắm cả bàn tay quanh bút: thường gặp ở trẻ chưa được hướng dẫn từ giai đoạn cầm bút chì.
• Bút dựng thẳng đứng: nét chữ cứng, khó viết nét cong mềm mại.

Mẹo sửa thói quen cầm bút sai

Sửa cách cầm bút cần kiên nhẫn, vì trẻ đã quen tay thì mỗi lần đổi đều thấy khó chịu. Vài cách dưới đây được nhiều phụ huynh và giáo viên áp dụng hiệu quả.

Thứ nhất, dùng đệm định vị ngón tay. Đây là những miếng cao su nhỏ lồng vào thân bút, có rãnh cho từng ngón. Trẻ chỉ cần đặt ngón đúng vào rãnh là có tư thế chuẩn. Sau vài tuần đến vài tháng, khi tay đã quen, có thể bỏ đệm ra.

Thứ hai, cho trẻ kẹp một cục tẩy nhỏ hoặc một viên bi bằng ngón áp út và ngón út trong lúc viết. Việc này giữ cho hai ngón đó co lại đúng chỗ, và ba ngón còn lại tự nhiên đảm nhận việc cầm bút.

Thứ ba, tập các bài vận động ngón tay ngoài giờ viết: nặn đất sét, xé giấy, nhặt hạt đậu bằng hai ngón, xếp hình. Cơ ngón tay khỏe hơn thì trẻ tự khắc cầm bút vững hơn mà không cần bóp chặt.

Thứ tư, chia nhỏ thời gian luyện viết. Mười lăm phút tập trung viết đúng tư thế có giá trị hơn một giờ viết mỏi tay rồi cầm bừa cho xong. Khi thấy con bắt đầu bóp chặt bút hay nghiêng người, hãy cho nghỉ vài phút.

Mua bao nhiêu và bảo quản ra sao

Một học sinh tiểu học thường dùng hết khoảng hai đến bốn cây bút bi mỗi tháng, tùy lượng bài viết. Mua theo hộp một loại con đã quen tay sẽ tiết kiệm hơn mua lẻ, và giúp con không phải làm quen lại với bút mới giữa chừng. Nên để sẵn trong cặp hai cây, phòng khi một cây hết mực giữa giờ.

Bút bi nên cất nằm ngang hoặc ngòi hướng xuống, đậy nắp kín sau khi dùng. Tránh để bút trong cặp phơi nắng hoặc trong cốp xe, vì nhiệt độ cao làm mực chảy ra đầu ngòi và gây lem. Nếu bút mới mua viết không ra mực, hãy vẽ vài vòng tròn nhỏ trên giấy nháp để viên bi lăn và kéo mực xuống, không nên hơ lửa hay thổi vào đầu ngòi.

Tại Văn Phòng Phẩm Thành Công, khu bút học sinh được bày kèm giấy thử để phụ huynh và con viết thử trước khi chọn. Nếu cần tư vấn thêm về loại bút phù hợp với yêu cầu của lớp, bạn có thể gọi hotline 0901 234 567 để được nhân viên hỗ trợ.